Bir insanın hayatına girip çıkman artık bir kahve içme süresinden kısa. Hatta kahve bile bekletiyor—çünkü latte’nin köpüğü var, ama senin ilginde köpük bile yok. Flört artık bir süreç değil; bir “mikro tüketim deneyimi.” Deniyorsun. Sıkılıyorsun. Kaydırıyorsun. Kaydırmayı ekranda da gerçek hayatta da yapabilirsin, farketmez. İkisi de artık eşitlendi.
Flört hiçbir zaman sadece “iki insanın birbirini tanıması” olmadı. Flört, her dönemde o toplumun kontrol mekanizmalarının, ekonomik yapısının ve teknolojisinin bir çıktısıydı. Yani aşk dediğimiz şey çoğu zaman bir duygu değil, bir format. Uzun zamandır ne duyuyoruz: “Çıkma teklifi geri gelsin!” Sanki çıkma teklifi bir gün sıkıldı da “ben Ege’
Şiddet denince birçok insanın zihninde hâlâ tek bir sahne beliriyor: bağıran bir adam, ağlayan bir kadın, belki kırılmış bir eşya, belki morarmış bir kol. Oysa ev içi şiddetin en büyük başarısı, kendini sadece o en görünür ana indirgemesidir. Çünkü insanlar ancak yumruk ortaya çıktığında “şiddet” demeye başlıyor; ondan önce olanları
Aşkın bittiği her evlilik bitmiyor. Asıl mesele burada başlıyor. Çünkü insanların sandığı gibi her ilişki “duygu bittiğinde” dağılmıyor; çoğu zaman duygu çekiliyor, yerine daha düşük maliyetli, daha kaba, daha işlevsel bir şey yerleşiyor: alışkanlık, bağımlılık, korku. İlişki artık bir karşılaşma olmaktan çıkıp bir düzenek haline geliyor. Birbirini seven iki insan
Türkiye’de birçok insan evleneceği kişiyi seçmiyor. Hemen itiraz etme. Devam et. Kendi hayatına sekreter, şoför, terapist, aşçı, sponsor ve itibar danışmanı arıyor. Sonra buna da “kader” diyor. Eş seçimi dediğimiz şeyin romantik bir hikâye olduğu anlatılıyor. Kalpler çarpıyor, gözler buluşuyor, “Birbirimizi bulduk” deniyor. Daha sonra "Sana nereden rastladım
Evlilik Türkiye’de çoğu zaman bir hikâyeyle başlamaz, bir cümleyle başlar: “Artık evlenmen lazım.” Kim söylüyor belli değil ama herkes aynı anda söylüyor gibi. Bir noktadan sonra bu cümle sadece dışarıdan gelmez, insanın kafasının içine yerleşir. Sabah uyanırsın, kahveni içersin, bir bakmışsın iç sesin teyze olmuş. Garip bir kariyer değişimi.
İnsanların kendilerine söylediği en rahatlatıcı yalanlardan biri şu: “Ya giderim ya değiştiririm.” Sanki hayat iki butonlu bir kumanda. Birine basınca ülke değişiyor, diğerine basınca sistem. Gerçekte ikisi de o kadar dramatik ve o kadar yorucu ki… insanın herhangi bir aboneliği iptal etmek bile daha kolay. Tabi bir de şu var:
Sevgili fazla gelen kardeşim ya da fazla geleceği için sesini kısmış güzel insan, İnsanlara “fazlasın” dediklerinde kulağa iltifat gibi geliyor çünkü kimse gerçeği çıplak haliyle söylemek istemiyor: sen fazla değilsin, ölçek dışısın. Ve ölçek dışı olmak, ahlaki ya da entelektüel bir üstünlük değil, sistem açısından bir ölçülememe problemi. Toplum dediğimiz
Toplumların yüksek performansla kurduğu ilişki, dışarıdan bakıldığında sanıldığı kadar basit değildir. İnsanlar başarıyı sever gibi görünür; filmlerde alkışlar, sosyal medyada “helal olsun” yazar, çocuklarına “büyük düşün” der. Ama gerçek hayatta, özellikle gündelik sosyal düzenin içinde, yüksek performans çoğu zaman coşkuyla değil tedirginlikle karşılanır. Bir şeyi uzaktan sevmek :) Eh yüksek performans
“Yanlış yerde doğmak” anlatısı, bireysel başarısızlığı yapısal koşullara tamamen devrederek psikolojik yükten kaçınmanın rafine bir yoludur. Bu anlatı kısmen doğrudur: başlangıç koşulları eşitsizdir, fırsat dağılımı adil değildir, bazı insanlar oyuna birkaç adım geriden başlar. Ancak problem, bu doğrunun genelleştirilerek deterministik bir kader anlatısına dönüştürülmesidir. Çünkü veri bize başka bir şey
“Yanlış yerde doğmuşsun.” Bu cümle kulağa kader analizi gibi gelir ama aslında düşük çözünürlüklü bir bahanedir. Hayatın bütün kompleksliğini tek cümlelik bir coğrafya filtresine indirir. Instagram öneri algoritması gibi: “Bunu sevdiysen, bunu da sev.” Sen Türkiye’de doğduysan, buyrun bu başarısızlık paketin, İsveç’te doğduysan sana veriyoruz huzur, minimalizm, IKEA.
“Bu ülkeye fazlasın.” Bunu bir kaç kez duymuştum. Ben de yarattığı his büyük bir çaresizlikti. Ne fazla mıyım? Yaptığım bir şey göze, kulağa iyi geldi diye mi fazlayım? İnsan bunu anlayamıyor. Kulağa iltifat gibi geliyor çünkü öyle paketlenmiş. Ama içini açtığında içinden teşekkür değil, bildiğin sistem arızası çıkıyor. Çarkların arasına