Algoritmanın sevmediği insanlar için dijital iç döküş. Sosyal medya, “sosyal” kelimesiyle uzaktan yakından alakası olmayan ama iki kişiye mesaj atabiliyorsun diye kendine sosyal deme cüretini gösteren dijital bir lunapark. İlk çıktığında heyecan vericiydi tabii. İnsanlar birbirini buldu, eski sevgililer stalklandı, herkes latte fotoğrafı paylaşarak kendini fotoğraf sanatçısı sandı… Güzel günlerdi.
Modern siyasetin en büyük yalanlarından biri şu olabilir: “Ekonomik krizlerin bedelini mutlaka halk ödemelidir.” Çünkü son kırk yıldır dünyanın birçok yerinde bütçe açığı denildiğinde insanların aklına hep aynı sahne geliyor. İşten çıkarmalar. Kemer sıkma paketleri. Daha pahalı ulaşım. Daha pahalı sağlık sistemi. Kapanan sosyal hizmetler. Daha fazla çalışan, daha az
Zenginlik gösterisi tek başına bir şey yapmaz. Asıl işi yapan, ona bakan gözlerdir. İzleyicileri şöyle öne alalım. İzleyen kitle olmadan lüks sadece pahalı bir nesnedir; izleyiciyle birlikte bir statü makinesine dönüşür. Bu yüzden zengin seviciliğini anlamak için zengine değil, izleyene bakmak gerekir. Çünkü bu hikâyede en aktif rol, pasif olduğunu
Lüks tüketim ifşası dediğimiz şey, aslında bir yaşam tarzı değil; bir semptom. Ancak çoğumuz bu paylaşımları "lifestyle", "yaşam tarzı" etiketleri ya da başlıkları ile izliyoruz. Biraz pabucumun tarzı oluyor. İnsanların pahalı çantayı, oteli, arabayı, tabağın içindeki altın varaklı tatlıyı göstermek için yarıştığı o dünya, yüzeyde “başarı
Arzu edilen bir evlilik, sanıldığı gibi “doğru kişiyi bulmakla” kurulmaz. Bu, popüler kültürün en başarılı masallarından biridir. Asıl mesele doğru kişi değil, doğru işleyiştir. Çünkü evlilik bir duygu değil, bir sistemdir. Ve sistemler iyi niyetle değil, mekanizma ile çalışır. Soru şu olmalı; mekanizmayı çalıştıracak yetkinliğin var mı? Psikolojik açıdan bakıldığında
Romantik komediler sana “eşitlik” diye bir şey satıyor. Buğulu gözler, şömine başında romantik sahneler, evliliğe giden ve evlenince bir o kadar muazzam mutluluk sahneleri. İki insan karşılaşıyor, göz göze geliyor, hop… denkler. Hayat da bir anda simetrik oluyor. Sanki biri daha az kazanıyor, diğeri daha çok bağlı, biri sosyal olarak
İnsan, anlam bulamadığında rahatsız olur. O yüzden çoğu zaman anlamı keşfetmez, uydurur. “Bunun bir sebebi olmalı” derken aslında dünyayı sadeleştirmeye çalışır. Oysa bazı olaylar, insanın konforunu bozacak kadar karmaşıktır. Okul saldırıları da tam olarak böyle. Tek bir sebebi yok. Tek bir sorumlusu yok. Ama bu, sebepsiz oldukları anlamına da gelmez.
Modern ilişki dediğimiz şey aslında teknik bir güncelleme değil, arayüz değişikliği. İçeride çalışan sistem hâlâ aynı: kıtlık psikolojisi, sahiplenme dürtüsü, statü takıntısı ve “elalem ne der” algoritması. Ama kullanıcı arayüzü? Orası pırıl pırıl. Gerçek hayattan bir kataloğa geçiş yaptı insanlık. Profesyonel fotoğraflar, caption’larda duygusal derinlik, story’lerde ilişki performansı,
Boşanmanın en büyük yalanlarından biri şudur: İnsanlar evliliklerini sevgi bittiği için sürdürür ya da sevgi kaldığı için devam ettirir. Oysa birçok durumda gerçek bundan çok daha utanç verici, çok daha soğuk ve çok daha bürokratiktir. İnsanlar bazen mutlu oldukları için değil, çıkamadıkları için evli kalır. Evlilik bir duygusal birliktelikten çoktan
12 Nisan 2026; 2026 seçimlerinde Viktor Orbán’ın iktidarı kaybetmesi, yüzeyde bir seçim sonucu gibi görünse de, aslında uzun süredir çalışan bir sistemin yorgunluk noktasına gelmesinin kaçınılmaz sonucu. Bu tür rejimler sandıkta bir gecede yıkılmıyor; içeride biriken basınç, ekonomi, elit dengesi ve seçmen davranışındaki kaymalar belirli bir eşik noktasına ulaştığında,
Biz ne yaşadık ve yaşıyoruz diye arka arkaya sorduğumuz bir kaç yıl geçirdik, bakalım daha kaç yıl daha geçireceğiz. 2026 Nisan’ında ABD ile İran arasında yaşanan kriz, klasik anlamda bir savaş ile klasik anlamda bir diplomasi arasında sıkışmış, ama ikisine de tam olarak uymayan bir güç mücadelesi oldu. Savaştılar
Modern devletler için en cazip araçlardan biri gözetim değildir; gözetimin mümkün olduğu bilgisidir. Sosyal medyada kimlik doğrulama tartışmaları bu yüzden teknik bir mesele değil, doğrudan güç mimarisi meselesidir. Bir kullanıcıyı anlık olarak izlemek pahalı, zor ve çoğu zaman gereksizdir. Buna karşılık, o kullanıcının gerektiğinde kimliğinin açığa çıkarılabileceğini bilmesi çok daha
Türkiye’de bazı evlilikler bitmez. Sadece sürünür. Sadece Türkiye değil, dünyanın bir çok yerinde sürünen evlilik bulabilirsiniz. Dışarıdan bakınca hâlâ “evli” görünürler; içeride ise çoktan cenaze namazı kılınmış, sadece belediye ölüm belgesini basmamıştır. Ortada aşk yoktur, saygı yoktur, arzu yoktur, güven yoktur. Ama nikâh vardır. Çünkü bu ülkede bazı ilişkiler
Hristiyanlık takvimindeki en sarsıcı günlerden biri olan Good Friday, yüzeyde bir ölüm anlatısıdır. Ölüm ve "good" nasıl bir araya gelmiş diye şaşırabilirsiniz. Bu ritüellere hiç denk geldiniz mi bilmiyorum ama oldukça etkileyici... Bu günü sadece bir infaz tarihi olarak okumak, onun tarihsel ve psikolojik ağırlığını ıskalamak olur. Çünkü
Evlilik içinde çocuk sahibi olma kararı çoğu zaman doğal, kaçınılmaz ve sorgulanmaz bir aşama gibi sunulur. Oysa bu kabul, incelendiğinde biyolojik dürtüler, psikolojik ihtiyaçlar ve toplumsal normların kesiştiği çok katmanlı bir yapı ortaya çıkar. Biz o yapıya örtüyü kaldırıp pek bakmayız. Türkiye bağlamında çocuk, yalnızca iki bireyin sevgi üretiminin bir
Onlar TV’nin yayınında bir dava dosyasına ait bazı ekran görüntüleri paylaşıldı. Kaynağı belirsiz bir telefonun içinden çıkan görüntüler. Kimin bıraktığı bilinmeyen bir telefon. Yani delil, daha baştan zinciri kırık şekilde ortaya çıkmış. Telefonu kim bıraktı? Bu önemli. Ama anladığım kadarıyla bu bilgiye ulaşılamamış. Son yılların en meşhur materyali bunlar:
Bir insanın hayatına girip çıkman artık bir kahve içme süresinden kısa. Hatta kahve bile bekletiyor—çünkü latte’nin köpüğü var, ama senin ilginde köpük bile yok. Flört artık bir süreç değil; bir “mikro tüketim deneyimi.” Deniyorsun. Sıkılıyorsun. Kaydırıyorsun. Kaydırmayı ekranda da gerçek hayatta da yapabilirsin, farketmez. İkisi de artık eşitlendi.
Flört hiçbir zaman sadece “iki insanın birbirini tanıması” olmadı. Flört, her dönemde o toplumun kontrol mekanizmalarının, ekonomik yapısının ve teknolojisinin bir çıktısıydı. Yani aşk dediğimiz şey çoğu zaman bir duygu değil, bir format. Uzun zamandır ne duyuyoruz: “Çıkma teklifi geri gelsin!” Sanki çıkma teklifi bir gün sıkıldı da “ben Ege’
Şiddet denince birçok insanın zihninde hâlâ tek bir sahne beliriyor: bağıran bir adam, ağlayan bir kadın, belki kırılmış bir eşya, belki morarmış bir kol. Oysa ev içi şiddetin en büyük başarısı, kendini sadece o en görünür ana indirgemesidir. Çünkü insanlar ancak yumruk ortaya çıktığında “şiddet” demeye başlıyor; ondan önce olanları
Aşkın bittiği her evlilik bitmiyor. Asıl mesele burada başlıyor. Çünkü insanların sandığı gibi her ilişki “duygu bittiğinde” dağılmıyor; çoğu zaman duygu çekiliyor, yerine daha düşük maliyetli, daha kaba, daha işlevsel bir şey yerleşiyor: alışkanlık, bağımlılık, korku. İlişki artık bir karşılaşma olmaktan çıkıp bir düzenek haline geliyor. Birbirini seven iki insan
Türkiye’de birçok insan evleneceği kişiyi seçmiyor. Hemen itiraz etme. Devam et. Kendi hayatına sekreter, şoför, terapist, aşçı, sponsor ve itibar danışmanı arıyor. Sonra buna da “kader” diyor. Eş seçimi dediğimiz şeyin romantik bir hikâye olduğu anlatılıyor. Kalpler çarpıyor, gözler buluşuyor, “Birbirimizi bulduk” deniyor. Daha sonra "Sana nereden rastladım
Evlilik Türkiye’de çoğu zaman bir hikâyeyle başlamaz, bir cümleyle başlar: “Artık evlenmen lazım.” Kim söylüyor belli değil ama herkes aynı anda söylüyor gibi. Bir noktadan sonra bu cümle sadece dışarıdan gelmez, insanın kafasının içine yerleşir. Sabah uyanırsın, kahveni içersin, bir bakmışsın iç sesin teyze olmuş. Garip bir kariyer değişimi.
İnsanların kendilerine söylediği en rahatlatıcı yalanlardan biri şu: “Ya giderim ya değiştiririm.” Sanki hayat iki butonlu bir kumanda. Birine basınca ülke değişiyor, diğerine basınca sistem. Gerçekte ikisi de o kadar dramatik ve o kadar yorucu ki… insanın herhangi bir aboneliği iptal etmek bile daha kolay. Tabi bir de şu var:
Sevgili fazla gelen kardeşim ya da fazla geleceği için sesini kısmış güzel insan, İnsanlara “fazlasın” dediklerinde kulağa iltifat gibi geliyor çünkü kimse gerçeği çıplak haliyle söylemek istemiyor: sen fazla değilsin, ölçek dışısın. Ve ölçek dışı olmak, ahlaki ya da entelektüel bir üstünlük değil, sistem açısından bir ölçülememe problemi. Toplum dediğimiz